Nhớ câu: “ĐẼO ĐÒN GÁNH, ĐÒN GÁNH ĐÈ VAI”

“Đòn gánh” là một cái “đòn dùng để gánh, thường làm bằng một đoạn tre chẻ đôi hoặc một thanh gỗ đẽo bẹt, 2 đầu có mấu để giữ đầu quang” (Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học, NXB Đà Nẵng, 2020).

“Đẽo đòn gánh, đòn gánh đè vai”:  Nguyễn Đức Dương (trong Từ điển tục ngữ Việt, NXB Tổng hợp TP.HCM, 2010) giải nghĩa là: “Đẽo ra cái đòn gánh lại hay bị những cái đòn gánh ấy đè lên vai. Hay dùng để than phiền về một tình cảnh hết sức trớ trêu nhưng lại gặp ở đời: Làm việc tốt, việc phải lẽ ra phải được nhớ ơn, nhưng trái lại, phải hứng lấy bao tai vạ”.

Việt Chương (trong Từ điển thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam, quyển thượng, NXB Tổng hợp Đồng Nai, 2002), sau khi giải thích nghĩa đen có bổ sung thêm: “Nghĩa bóng của câu này là, ở đời có của nhưng chưa chắc đã được sống nhờ của. Cũng như kẻ có con, tưởng là được nhờ con, nhưng không ngờ chính con cái lại có đứa là gánh nặng cho mình”.

“Làm ơn không được trả ơn mà lại bị trả oán” là nghịch lý ở đời, nhưng tiếc thay, điều này vẫn xảy ra.

-Lương Đức Mến, tự chiêm-