HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Sáng nay, sau mấy ngày “rịn” do “hậu Thanh Minh”, cùng mấy bạn rủ nhau đi phá lệ “rượu sáng chè trưa” mãi hơn 8 giờ mới về. Lăn ra ngủ. Tỉnh giấc, theo thói quen quờ tay với giá sách, được quyển KIỀU, lần giở tới ngay đoạn cuối, vào câu 3237. Thế này: 丞家拯歇娘雲 Thừa gia chẳng hết nàng Vân, 没 𣘃 樛木没 𡑝 桂槐 Một cây cù mộc một sân quế hòe . Kể ra, đoạn cuối này và riêng 2 câu vừa “bói” thấy, chả khó mấy. Nhưng chú ý 3 loại cây với 3 điển cố , là: Cù mộc : 樛木 là tên một loại cây to tán lớn, cành cong xuống cho các loài dây leo bám vào; trong văn học cổ thường dùng để chỉ cha mẹ hoặc người vợ cả có lòng bao dung, nâng đỡ kẻ dưới.  Tên cây này được nhắc đến tại câu mở đầu  “Nam hữu cù mộc” 南有樛木 ở phần Chu Nam trong Kinh Thi khen tặng bà Hậu phi năng thi ân cho các người thiếp dưới mình mà không có lòng đố kị, ghen tuông.   Bà này là Hậu phi của Chu Văn vương ( 周文王 , 1154   - 1046 tCn ) tên là Thái Tự ( 太姒 , ? - ?), còn gọi là Chu Văn Mẫu 周文母 rất có đức hạ...

Theo bài “ Các chức danh và danh xưng của làng xã Bắc Ninh thời Nguyễn ” của Nguyễn Quang Khải cùng các bài nghiên cứu khác mà tôi đọc và nhớ được, thì có một số điều cần biết khi đọc, hiểu, trùng san,...Gia phả hay nghiên cứu lịch sử làng quê. Đó là: : 1.Làng xã xưa rất coi trọng thứ bậc và cổ nhân chia ra làm 3 hạng người có máu mặt trong làng : Hạng Thượng gồm chức sắc làm việc quan được vua ban sắc ban cho hàm phẩm, như là ông Bá, ông Cửu, ông Bát, hoặc những người đỗ tú tài, cử nhân, phó bảng… Hạng Trung gồm chức dịch làm việc quan nhưng chưa được vua ban phẩm hàm như chánh tổng, phó tổng, lý trưởng, phó lý, hương trưởng. Kỳ mục bao gồm hai thành phần trong làng: - Một là những người từng giữ các chức lý trưởng, phó lý, hương trưởng, chánh tổng, phó chánh… làm việc lâu năm, độ tuổi 60 trở lên.  - Hai là những người có thâm niên, thông thạo những công việc nhà quan. Mỗi làng có một hội kỳ mục tham dự vào mọi công việc. Những người đã làm quan như hương trưởng, lý tr...