HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Nhân “Ngày gia đình Việt Nam” nhớ lại chuyện của nhà tôi cách đây hơn 20 năm. Ngày ấy chúng tôi còn ở Yên Bái, trong khu tập thể Sở Giáo dục. Mẹ đẻ tôi xuống chơi vào lúc vợ tôi chuẩn bị đi học chuyên tu ở Hà Nội. Lúc đó 2 con còn nhỏ, muôn vàn khó khăn. tôi đã viết bài thơ này : Mẹ đi “Hoàn chỉnh mầm non”, Bố đùa: Hai nhóc vẫn còn...mầm non. Cu đang tập viết cười giòn: Mẹ học mau cố kịp con ở nhà. Chị cả góp chuyện cười khì: Con lên trung học , mẹ về Mầm non ! Bà rằng: Mẹ cháu vì con, Tuổi trẻ bận bịu, “Mầm non” bây giờ. Bố cười, nhắc chuyện ngày xưa: Nhiều gương học đến bạc phơ mái đầu. Nay mẹ vắng, thời gian lâu, Các con phải nhớ giúp nhau mọi bề. Đến khi mẹ Tốt nghiệp về: Bé lên lớp Bốn, Chị đi chuyên ngành. Út cười, gấp vở nói nhanh: Mẹ, Con đều học, mỗi mình bố chơi ! Đang xem, bà bỗng bật cười: Bố mà không học-có roi của bà ! Bố vội mở tủ nói to: Đây cuốn “Tự học...” cả nhà cùng...

Ai cũng biết Trạng Lường là nhà toán học, nhà giáo dục xuất sắc, một vị quan thanh liêm. Nhân mấy việc “lình xình” kỳ thi Tốt nghiệp vừa qua và trong quá trình thực hiện quy chế bổ nhiệm nhớ lại 2 chuyện liên quan đến Cụ Trạng. Cả hai chuyện đều chép trong Đại Việt sử ký toàn thư và đều xẩy ra năm Quang Thuận thứ Tám ( 丁亥八年 , 1467) triều Lê Thánh Tông. 1. Tố cáo quan dung túng kẻ hối lộ: Năm ấy, Vua “...lấy con cháu các quan viên trước đã sung làm quân ở vệ Kim ngô 金吾 , người nào thi đỗ thì sung làm giám sinh 監生 Quốc tử giám 國子監 , nếu thi hội 會試 trúng trường thì sung làm tam xá sinh 三舍生 . Người nào đỗ thi hương và có tư chất tốt thì cho làm giám quan 監官 kể ra, tâu xin cho ở lại học tập. Bắt Giám sát ngự sử 監察御史 Quản Công Thiêm 管公添 vì Lương Thế Vinh hặc tội ông này dung túng kẻ đưa hối lộ là Hán Tông Nghiệp 漢宗業 . 2. Tố cáo việc khai man lý lịch: Cũng năm này nhà lê đặt Ngũ kinh bác sĩ 五經博士 , mỗi người chuyên nghiên cứu một kinh để dạy học trò. Khi đó, Vũ lâm vệ chỉ huy sứ 羽 林衛指揮使...