HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Nói đến “văn nghệ quần chúng” là phải nói đến “phong trào ngày xưa”, cái thời sau ngày Hòa bình lập lại ở vùng Kiến An quê tôi ý. Chứ khi gia đình tôi lên sống ở Lào Cai ( 2/1964 ) thì do “đất rộng người thưa” lại mải lo cái ăn cái mặc nên xem ra khoản “văn nghệ văn gừng” có phần sa sút hơn so với hồi bên Núi Voi Sông Úc! Nhớ cái thuở tôi còn là “sửu nhí” ở quê ( quãng  những năm đầu 1960 ) thì khá nhiều ấn tượng. Lâu quá rồi chẳng nhớ hồi đã đi học Vỡ lòng hay Lớp 1 chưa nhưng những vở chèo “Tống Trân - Cúc Hoa”, “Súy Vân giả dại”,… được cha đưa đi xem trên làng Thượng, làng Hầu ngày ấy thì nay vẫn còn nhớ! Riêng những bận theo cha đi xem từ trong “cánh gà” ( cụ ngồi trong giàn nhạc mà giàn nhạc thì ngồi ở đó chứ không phải phía trước sân khấu như sau này tôi vẫn thấy ) lại cấm nhớ vở nào! Có lẽ do đội Văn nghệ làng chỉ diễn trích đoạn!? Chỉ nhớ cảnh “diễn viên” trùm khăn kín trán rồi hất ngược ra sau để đeo “con át cơ” vào làm lính, hay ngậm dầu phun lửa tạo “phép mầu”, hoặc ...

Nước ta vốn là nước “đa thần” nên lắm phong tục ! Một trong những phong tục đó là vào thời điểm cuối năm, nhiều gia đình tất tả lo việc cải táng, sang cát cho người thân quá cố của mình. Có việc này là bởi quan niệm “Cao nấm, ấm mồ”, việc “chuyển nhà”, “sang cát” là một trong những việc hiếu đạo của con cháu, thể hiện lòng kính trọng đối với đấng sinh thành và các bậc tổ tiên đã khuất. Người theo đạo Phật hay không theo tôn giáo nào ở miền Bắc, sau khi thân nhân mất thường địa táng ( 地葬 , hung táng 凶葬 ), sau ba năm đoạn tang rồi hoặc một vài năm nữa thì con cái lo việc Cải táng ( 改葬 ,  đổi cách chôn ) liền đó tiến hành Cát táng ( 吉葬 ,  là hình thức mai táng hài cốt sau khi cải táng) . Dân gian gọi việc này là “bốc mộ”. Ngày nay, nhiều ý kiến muốn bỏ tục này nhưng xem ra khó bởi trong dòng họ, gia đình quanh năm, lâu dài thế nào chả “có chuyện” và khi ấy nếu đổ cho việc chưa “xây được mộ tròn” cho tiền nhân thì ai chịu? Và ngày càng có xu hướng “long trọng” hơn và ...