Sáng thứ Hai, ngày 10/6/2013 trên Facebook (http://www.facebook.com/men.phamthi/posts/540555766007060) tôi viết câu này: Ai hay khi ném trái Đào, Để cho trái Mận rơi vào tay ta.! Sau đó nhận được một số comment ( bình luận ) tôi đã trả lời nhanh bằng comment và cả điện thoại, nay xin giải thích rõ: Gốc của quan hệ nhân quả trên từ mối quan hệ “Đào-Lý”. Nguyên trong Kinh thi 詩經 [1] có câu : “ 投我以桃，報之以李” ( Đầu ngã dĩ đào báo chi dĩ lý ), nghĩa là “Ném cho ta quả đào, báo lại ta sẽ cho quả mận”. Tuy cùng lấy ý từ đây nhưng trong thơ văn chữ Hán và thơ văn chữ Nôm lại được dùng với ý hơi khác nhau: Hán văn nói 投桃 報 李 “Đầu đào báo lý” là chỉ quà tặng, đồ biếu xén lẫn nhau. Còn trong văn Nôm, “lý” chỉ cây “mận” nên “đào-mận” chỉ quan hệ qua lại nam nữ. Như Truyện Kiều câu thứ 1289 là 𣋽 桃最槾燐 罗 : ( Sớm đào tối mận lân la ) là chỉ ý sớm tối tình tự, dan díu với nhau. Chú ý trong Truyện Kiều câu số 1741: 㤕 𠊝 桃李 沒 梗 ( Xót thay Đ...
