HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

  Ngày nay, ở đâu, ai ai, tài liệu nào cũng nói đến HIẾU và VIỆC HIẾU! Đúng là, Cổ nhân có lời:   “ Thiên kinh vạn điển, hiếu nghĩa vi tiên ” 千經萬典，孝義為先 !. Nhưng “Hiếu” là gì và chữ tượng hình nó ra sao, “Việc Hiếu” gồm những gì,… không phải ai cũng rõ. Phạm vi bài này và khả năng người viết chỉ dám bàn đôi điều như gói trong tiêu đề! Việc Hiếu không phải là Tín ngưỡng (H: 信仰 , A: The religious belief , P: La croyance religieuse ) hay Tôn giáo (H: 宗敎 , A: The religion , P: La religion ) mà là vấn đề Tâm linh (H: 心靈 , A: The soul , P: L' âme ), là cái tâm thiêng liêng, là chân linh hay linh hồn của mỗi người. Dù thế nào chúng ta luôn nhớ: Hiếu hậu vi tiên   孝厚為先 tức là việc hết lòng hiếu thảo với cha mẹ phải làm trước hết. Người Việt ta trải qua bao thế hệ dựng nước giữ nước cơ cực vẫn kiên gan, không bị “ngoại hóa”, “mất gốc”,… không chỉ bởi có lãnh đạo giỏi mà còn bởi niềm tin trong tâm thức mỗi người, tin có thần linh, tổ tiên phù hộ, tin có phúc thì có phận,...

1. QUÊ HƯƠNG   Hà Nam là vùng đất cổ mà thời Hùng Vương ( 雄王時代 , - 258/207 tCn ) thuộc bộ Giao Chỉ 交 趾 . Thời Bắc thuộc ranh giới và địa danh không mấy đổi thay. Dưới thời Lý ( 李朝 , 1009–1225 ) vùng này là châu Lị Nhân 蒞仁   từng là nơi dựng hành cung của Lý Thái Tông ( 李太宗 , 1000-1054 ), Lý Nhân Tông ( 李仁宗 , 1066-1127 ). Đời Trần ( 陳朝 , 1225-1400 ) cũng gọi là châu Lị Nhân. Thời thuộc Minh là huyện Lị Nhân thuộc phủ Giao Châu. Đời Lê ( 後黎朝 , 1428–1527 ) kiêng tên húy Lê Lợi   黎利   vẫn viết Lị   蒞 không phải đổi chữ. Đời Lê Thánh Tông ( 黎聖宗 , 1442-1497 ) đổi là phủ, thuộc Sơn Nam thừa tuyên. Thời Nguyễn ( 阮朝 , 1802-1945 ), khi thành lập tỉnh Hà Nội ( 河內省 , gồm 4 phủ, 15 huyện ) vào năm 1831, Minh Mạng   ( 明命 , 1791 -1841 )   “đem kinh thành Thăng Long cũ hợp với mấy phủ huyện xung quanh như huyện Từ Liêm, phủ Ứng Hòa, phủ Lý Nhân và phủ Thường Tín lập thành tỉnh Hà Nội, lấy khu vực kinh thành Thăng Long cũ làm tỉnh lỵ của Hà Nội”. Năm 1886,...