HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Những tưởng cỡ “thường thường bậc trung” như nhà Còi chả có chuyện gì. Thế mà ối chuyện! Nội cái tháng Hai Dương lịch này cũng khá lắm mốc đáng nhớ nhé!. Sơ sơ thấy: Ngày tính theo Âm lịch nhưng rơi vào tháng Hai Dương: Tết Nguyên Đán hay Tết Cả của người Việt. Đi theo Âm lịch còn có: ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên Tiêu như mọi nhà, đối với gia đình tôi gắn với là ngày Giỗ Tổ, tưởng niệm người đã khai sinh ra dòng họ Lương gốc tổng Cao Mật, huyện An Lão, phủ Kiến Thụy, trấn Hải Dương mà nay là xã Chiến Thắng, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng. Lại có ngày 29 tháng Giêng là tưởng niệm ngày Nội Tổ tôi bỏ nhà ra đi và từ đó không về, gia đình lấy ngày này làm ngày Giỗ. Trở lại với lịch Dương thì: Trong tháng có ngày Lễ Tình nhân vào 14/02; Ngày cả đại gia đình bồng bế nhau xuôi Xuân Quang, Phố Ràng, Hà Nội rồi về quê sơ tán tránh “bom rơi đạn lạc” của cuộc chiến 279. Đó cũng là tháng kỷ niệm ngày tôi ra đời ( 23/02 ) và tôi lên chức bố lần đầu ( 28/02 )....

Ai đã từng viếng thăm, chiêm bái đền thờ vua Đinh ở Ninh Bình đều thấy ở cổng Ngọ môn có đắp nổi bốn chữ Hán: 北門鎖鑰 đọc là “Bắc môn toả thược”, tức khóa chặt cửa Bắc!. Phía sau 4 chữ này là 4 chữ khác: Tiền Triều Phượng Các ( 前朝鳳閣 , có nghĩa là cửa phượng triều trước ). Về 4 chữ 北門鎖鑰 hiện có nhiều kiến giải khác nhau , cụ thể là: - Ở đây không có ý nói cửa bắc ngôi đền , bởi đó không phải nơi xung yếu 要地 , chả cần “kín cổng cao tường”, khóa rào chắc chắn !. -Từ việc cho rằng mối nguy hại mà nhà Đinh lo ngại là chính các sứ quân tuy đã bị đánh bại trong quá trình Đinh Bộ Lĩnh ( 丁部領 , 924–979 ) dẹp loạn 12 ( 十二使君之亂 , 944-968 ) sứ quân. Bởi họ tuy đã mất binh quyền nhưng vẫn còn con cháu, đồ đệ và lớp người này chắc chắn sẽ có người không phục và ngấm ngầm chống đối, nuôi chí phục thù. Mà địa bàn của họ đều ở phía Bắc Hoa Lư do vậy câu “Bắc Môn Toả Thược” không hề ám chỉ phải cảnh giác với Trung Quốc mà ngầm nhắc tới dư đảng của các sứ quân kia! -Nhưng đó vẫn là nội trị, điều sâ...

Sau 5 chiến dịch tiễu phỉ thắng lợi, tên phỉ cuối cùng ra hàng, từ cuối những năm 1950 Lào Cai trở nên yên bình, đặc biệt là khu vực thị xã. Suốt thời chiến tranh chỉ có một tốp phản lực Mỹ bay qua bắn mấy băng đạn xuống nơi đây. Hoa kiều bên Lào Cai, Việt kiều bên Hà Khẩu và nhân dân hai bờ Nậm Thi khá thân thiện nhau và việc qua lại cầu Hồ Kiều [1] chả mấy trở ngại. Bên thị trấn Hà Khẩu của Trung Quốc còn dùng điện kéo từ nhà máy Nhiệt điện Phố Mới của Việt Nam. Đoạn Phố Tèo cắt đường sắt sang Hà Khẩu, ngay cửa Đồn Biên Phòng còn Tấm bình phong xây có đắp hàng chữ nổi câu của Bác mà tôi từng thấy từ 2/1964, là “ Mối tình thắm thiết Việt Hoa, Vừa là đồng chí vừa là anh em ” . Mặt trận Lào Cai, 17/02/1979, sưu tầm trên mạng Nhưng từ sau khi Trung Quốc tiến hành Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ( 無產階級文化大革命 , 1966-1976 ) thì tình hình khác đi nhiều. Cuối những năm 1970 tình hình biên giới Tây Nam rồi phía Bắc trở nên căng thẳng, đặc biệt từ 1978, người bạn “vừa là đồng chí ...