HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Người dưng năng gặp thành quen, Ruột rà không biết trở nên xa vời. Cùng làng đâu hẳn chung nôi, Khác quê lại vốn cùng nơi cội nguồn. * * * Dẫu còn lắm việc chải bươn, Vẫn giành công sức soạn nên cuốn này. Sơ kỳ Cha để lại đây (1), Chắt chiu tư liệu, chắp cây, nối cành. Gặp thêm các bậc cha anh, Ngoài làng, trong họ cho rành khởi nguyên(2) ! Đường xa, chân dạo trăm miền, Ý hay chép hỏi, sách nghiền ngẫm xem . Gắng công chắt lọc, kiếm tìm, Học thêm Hán ngữ (3)để tầm cho ra. * * * “Dân ta phải biết sử ta”(4) , Cháu con phải nhớ Ông Cha, ngọn nguồn. Nhớ người lấn biển, khai sơn, Người trồng cây Đức lưu ơn cao dầy. Xưa từ Tiên Lãng sang đây(5), Lập nên quê mới, nơi này Làng Hương. Sinh dòng Cao Mật họ Lương, Trải qua bao nỗi đoạn trường, nhục vinh . Sau tròn thập kỉ Hoà bình , Một nhánh lên với ngàn xanh lập làng(6) . Từ đây cuộc sống sang trang, Có non, có biển họ hàng thêm đông. Hơn hai Thế kỉ bão dông (7) , Hoà cùng trăm họ (8) Lạc Hồng chung ca. * * * Tâm ta soạn Phả nhà ta, Chép về ...

Ngày nay, trong phong trào trùng tu, tái thiết hay xây mới từ đường, Mộ phần tổ tiên nẩy sinh vấn đề viết, đắp hay tô sửa, đắp mới các Đại tự, Hoành phi, Câu đối . Trong hoàn cảnh các bậc túc nho am hiểu Hán tự, đặc biệt chữ Phồn thể vắng dần nên các gia đình, dòng họ gặp không ít khó khăn. Ngay cả chữ quốc ngữ mà còn viết sai đầy. Hôm nọ đi thăm mấy nghĩa trang gia đình ở Hải Phòng, Hà Nam tôi thấy rõ điều đó. Ví dụ: "QUÀN" thì viết là "QOÀNG", "BÁU" viết là "BẮU", "NGHOÉ" viết là "NGÉO"... Thêm nữa tên người, địa danh làng xã thường gọi theo tên Nôm, nhưng khi viết bên cạnh chữ Nôm, lại mượn nhiều chữ Hán và khó phân biệt đâu là chữ Nôm, đâu là chữ Hán. Do đó để tránh " tam sao thất bản ", cần thận trọng, không chỉ biết chữ mà cần biết về lịch sử, về dư địa chí và phương ngữ vùng đất đó. Ví dụ: Quê ngoại tôi Cốc Tràng được sinh ra từ nghĩa là “ bãi chim Cốc 鵒)” khác với cách diễn giải Cốc Tràng 谷場 với nghĩa là “ ...

Đã thành thông lệ, cứ mỗi dịp cuối năm chuyện bốc mộ ( chữ gọi là cát táng 吉葬, khác với hung táng 葬凶 hay mai táng 埋葬 chỉ việc chôn người thân khi mới chết. ) và chỉnh trang lại các ngôi mộ đã xây hoặc quy tập các ngôi mộ thành một khu lại được đưa ra bàn soạn trong mỗi gia đình, gia tộc. Sau cuộc họp ngày 19/11/2010 BCH Hội PYH Việt Nam tại VPYQG tôi và vợ về Duy Tiên, Lý Nhân ( thuộc Hà Nam ) để bàn chuyện "nâng cấp" mộ của các cụ bên họ Đỗ, họ Phạm đằng vợ tôi. Kể ra cũng lắm chuyện! Trước hết là chuyện bàn bạc trước khi xuất phát từ Lào Cai. Sau nữa là chuyện bên họ Đỗ của nhạc mẫu ở Trác Văn, Duy Tiên. Tiếp là chuyện họ Phạm, họ nhạc phụ tôi bên Chính Lý, Lý Nhân. Cuối cùng là chuyện Công Đức của những người con xa quê chỉnh trang Nghĩa trang dòng họ, làng quê. Thêm nữa là chuyện Câu đối và chữ đề ở Nghĩa trang, trên bia mộ. Bởi nội dung dài và không mấy liên quan nên tách ra từng phần và đưa sang bên trang cá nhân.