HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Truyện Kiều có nhiều di bản (cả chữ Nôm và phiên âm) lại tới 3254 câu nên ít ai dám chắc thuộc hết và đọc đúng so với số đông. Nhưng Còi tôi cam đoan rằng câu 2591-2592 sau đây thì hầu như mọi người “thống nhất” nhau. Nó là: 擬命方靣國家 Nghĩ mình phương diện quốc gia, 官 𨕭𥄮𠖈𠊛 些 矓 𠓨 Quan trên nhắm xuống, người ta trông vào. Câu 6-8 trên diễn tả sự “nghĩ lại” của quan Tổng đốc Hồ Tôn Hiến trước tài sắc của nàng Kiều. Rất may là Hồ Tổng đốc đã “nghĩ lại” và cụ Nguyễn đã rút gan rút ruột “chắp nhặt dông dài” soạn ra tuyệt tác “Truyện Kiều” vì thế nay ta mới có cái mà đọc mà bình! Hồ Tông Hiến hay Hồ Tôn Hiến ( 胡宗憲 , 1512 - 1565 ) là nhân vật có thật . Ông là nhà chính trị, nhà quân sự thời nhà Minh ( 大明 , 1368–1644 ) quê ở Tích Khê 績溪 , phủ Huy Châu 徽州 , nam Trực Lệ 直隸 ( nay là huyện Tích Khê 績溪 , tỉnh An Huy 安徽 ). Hồ Tôn Hiến có công giúp Minh Thế Tông ( 明世宗 , 1507-1567 ) đánh dẹp nụy khấu ( 倭寇 , tức bọn cướp biển ) nên được tin dùng, được thăng hàm Thiếu bảo 少保 kiêm quản ...

Trận mưa đêm của cơn bão số 8 ( bão Kompasu ) đổ rào rào lên mái tôn làm mình tỉnh giấc. Theo thói quen, với tay lần giở Truyện Kiều, lật ra, vớ ngay trang cuối và được câu: 𠳒 圭执抇容 𨱽 Lời quê chắp nhặt dông dài, 謨 𠸟 共特 𠬠𠄽𪔠 更 Mua vui cũng được một vài trống canh. Từng học Kiều từ hồi còn học cấp 2 và nhớn lên đọc Kiều nhiều lần nhưng vẫn bất ngờ : sao cụ Nguyễn ( 阮攸 , 1765-1820 ) lại khiêm tốn thế nhỉ? Liền đó mình tự nhủ: thơ của cụ Nguyễn Du, nhất là Truyện Kiều mà “quê” thì những đoạn “văn vần” của Còi từng chép ra chỉ đáng nhóm lửa, ngay cả một số nhà thơ với đủ loại danh xưng, thi phẩm bìa cứng như hiện nay thì còn “quê” tới mức… bùn! Lại nhớ , từng đọc đâu đó giai thoại kể rằng: trong một canh hát, bên nữ ra vế rằng: Truyện Kiều anh học đã làu Đố anh kể được một câu hết Kiều ? Liền khi đó bên nam đối lại: Trăm năm trong cõi người ta Mua vui cũng được một và trống canh . Chú ý rằng “một và” hay “một vài” đều cùng nghĩa, tức là lấy câu đầu và câu cuối T...

Hôm nay, tỉnh tôi đã “nới lỏng” nên bữa LOLOTICA sáng hơi kéo dài. Gần tan chầu, cao hứng các “bợm” lôi một lô một lốc chuyện ra kể, tự dưng có ông chốt hạ: “Một người làm quan cả họ được nhờ”. Câu ấy ám ảnh mình mãi! Về nhà, sau khi con cháu đi làm, đi học cả, bà xã dọn dẹp dưới nhà, một mình hơi rảnh bèn “lục tung” sách vở truy gốc gác câu kia thấy vừa khó vừa dễ! Chỉ biết rằng có những câu tương tự và một trong những câu đó là “một người làm quan sang cả họ”! Câu này có từ lâu rồi , chắc được chép bằng chữ Nôm , nhưng tìm mãi chả thấy nguyên bản. Học theo cổ nhân, dựa vào hình-âm-nghĩa, dùng 9 phép tạo chữ [1] , có thể hình dung nó thế này: “ 𠬠𠊚 濫官奇 𣱆 得洳 ”. Tìm một hồi nữa, không thấy gốc chữ Hán đâu cả mà chỉ thấy trong tiếng Trung có thành ngữ tương tự: “ 弹冠相庆 ; 拔矛连茹 ; 一子出家， 九祖升天 ”. Câu này, âm Hán Việt là: “ đạn quan tương khánh; bạt mâu liên như; nhất tử xuất gia, cửu tổ thăng thiên ” còn tiếng Trung hiện đại đọc là “ tán dàn guān guàn xiāng xiàng qìng bá máo lián rú ...