HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Trong các dịp cúng giỗ, nhất là Giỗ Tổ, việc không tránh khỏi là phải dùng âm Hán Việt. Do vậy tôi đã học hỏi, sưu tầm và biên soạn lại lưu ở đây: http://holuongduclaocai.blogspot.com/2012/12/tu-han-viet-can-biet-trong-viec-ho.html . Nhưng xem ra vẫn còn sai nhiều lắm, nay tiếp tục sưu tầm, bổ sung, chép lại để nhớ và nhắc con cháu quan viên họ hiểu, dùng đúng, nhất là trong những công việc trọng đại. - Âm phần 阴坟 : Phần mộ của người đã khuất. - Bái thỉnh 拜請 : Cầu xin. - Cung trần 供陈 : Kính cẩn bày đặt - Cầm sắt 琴瑟 : Đàn cầm, đàn sắt có 25 dây nhịp nhàng cất lên, ý nói vợ chồng hoà hợp, nhân duyên tốt lành. - Đồng lai 同來 : Cùng đến, cùng tới. - Đồng lâm án tiền 同臨案前 : Cùng đến ban thờ chứng giám. - Gia ân 加恩 : Ban thêm ân trạch. - Giám lâm 監臨 : Đến để chứng giám. - Giáng lâm 降臨 : Giáng xuống, đến tận nơi. - Hạn ách 旱阸 : Tai vạ, tai nạn tới con người. - Hâm hưởng 歆享 : Hưởng nhận, đón nhận lễ vật. - Hưng long 興隆 : Hưng thịnh, thịnh vượng. - Khang ninh 健宁 :...

Hiện nay, Dương lịch đã trở thành chính thống và việc ghi thời gian theo trình tự: ngày, tháng năm đã trở thành phổ thông. Nhưng nếu đọc Gia phả, các bản Chúc văn cũ thì lại dùng Âm lịch. Khi đó đơn vị thời gian lại ghi từ đơn vị lớn trở xuống: năm ( niên 年 ), tháng ( nguyệt 月 ), ngày ( nhật 日 ), giờ ( thời 时 ); đôi khi dùng đơn vị tuần 旬 , nhóm ngày, mùa. Tìm hiểu, chép lại ra đây để nhớ. A. NĂM ghi theo tên Can chi trong Lục thập Hoa giáp 六十花甲子 hoặc có thể ghi tên năm Dương lịch. Thí dụ: năm Quý Tị 2013 có thể ghi là: 癸巳年 hay 二零十三年 . B. 12 THÁNG TRONG NĂM: ngoài việc ghi theo tên Can Chi của tháng còn ghi tên tháng theo thứ tự hay mùa, như sau: 1. Giêng: Chính nguyệt 正月 , mạnh xuân 孟春 , sơ xuân 初春 , khai tuế 開歲 , phương tuế 芳歲 , đoan nguyệt 端月 , chinh nguyệt 征月 . 2. Hai: Trọng xuân 仲春 , hạnh nguyệt 杏月 , lệ nguyệt 麗月 , hoa triêu 花朝 , trung xuân 中春 , hoa nguyệt 花月 , lịnh nguyệt 令月 . 3. Ba: Quý xuân 季春 , mộ xuân 暮春 , đào nguyệt 桃月 , tàm nguyệt 蠶月 , đào lãng 桃浪 ...

Vùng Phong Niên, Xuân Quang (huyện Bảo Thắng) hầu như ai cũng biết gia đình từng được UBND huyện xác nhận kỷ lục hộ gia đình có nhiều người có trình độ Đại học và trên Đại học nhất. Nhưng nếu tiếp xúc lần đầu, ai cũng ngỡ ngàng khi biết người đứng tên chủ hộ gia đình đó lại là một mẹ tôi bà mù chữ. Ấy là Cố Lương Đức Thân chi thê Phạm Thị Uyển 故梁德親之妻范氏婉, vừa đón Đại thọ 大壽 tuổi 90 Tết Quý Tị 2013. Ngày 26/7/2013 Mẹ tôi, Phạm Thị Uyển (thứ 4 từ trái sang) nhận GIẤY KHEN của UBND huyện Bảo Thắng về thành tích xây dựng nông thôn mới. Sinh ra trong một gia đình nhà Nho ở xã Cốc Tràng, tổng Cao Mật (nay là thôn Cốc Tràng, xã Chiến Thắng), huyện An Lão, thành phố Hải Phòng nhưng do cha mẹ mất sớm, từ nhỏ, mẹ tôi không được đi học. Lớn lên, lấy chồng về Phương Lạp (nay là Phong Hạ) cùng tổng thì bố tôi tham gia công việc kháng chiến rồi dạy Bình dân học vụ, công tác thôn xã, gần như một mình mẹ tôi phải chăm lo cho con cái, lao động sản xuất, do vậy dù đã từng theo Bình dân học vụ n...

Lãnh đạo cơ quan kiếm được tiền, Đứng đầu chi phái dễ thêm phiền. Vợ chồng lục đục thi nhau kiện, Con cháu la đà thả sức quên. Cúng giỗ, cưới xin đâu cũng gọi, Từ đường, phần mộ quán thường niên. Kiếp sau nếu được làm quan tiếp, Chắc chọn chức quan dễ kiếm tiền.

Lòng thành thắp nén tâm hương! Gửi lên Thượng giới cung đường cao xanh. Kính người ươm hạt, uốn cành , Nhớ công chín chữ để thành hôm nay. Cầu mong trên chín tầng mây, Vân du Tiên cảnh lòng Thầy [1] thảnh thơi. Thứ Năm ngày 15/6/2013. [1] Hải Phòng quê tôi bố gọi bằng “thầy”, mẹ gọi là “bu” .

Sáng thứ Hai, ngày 10/6/2013 trên Facebook (http://www.facebook.com/men.phamthi/posts/540555766007060) tôi viết câu này: Ai hay khi ném trái Đào, Để cho trái Mận rơi vào tay ta.! Sau đó nhận được một số comment ( bình luận ) tôi đã trả lời nhanh bằng comment và cả điện thoại, nay xin giải thích rõ:        Gốc của quan hệ nhân quả trên từ mối quan hệ “Đào-Lý”. Nguyên trong Kinh thi 詩經 [1] có câu :  “ 投我以桃，報之以李” ( Đầu ngã dĩ đào báo chi dĩ lý ), nghĩa là “Ném cho ta quả đào, báo lại ta sẽ cho quả mận”. Tuy cùng lấy ý từ đây nhưng trong thơ văn chữ Hán và thơ văn chữ Nôm lại được dùng với ý hơi khác nhau: Hán văn nói 投桃 報 李 “Đầu đào báo lý” là chỉ quà tặng, đồ biếu xén lẫn nhau. Còn trong văn Nôm, “lý” chỉ cây “mận” nên “đào-mận” chỉ quan hệ qua lại nam nữ. Như Truyện Kiều câu thứ 1289 là 𣋽 桃最槾燐 罗 : ( Sớm đào tối mận lân la ) là chỉ ý sớm tối tình tự, dan díu với nhau. Chú ý trong Truyện Kiều câu số 1741: 㤕 𠊝 桃李 沒 梗 ( Xót thay Đ...

Ngày 01/4/2013 nhận Thông báo nghỉ chờ hưu và hôm nay, 01/6/2013 nhận Quyết định nâng bậc lương từ 8,1 lên 8,4 ( Số 2484/QĐ-BCA, có hiệu lực từ 01/01/2013 ). Như vậy đến khi nhận sổ (01/4/2014) trong 60 tháng lương cuối sẽ có 16 tháng 8,4 và 29 tháng 8,1 còn lại là 7,7. Chắc cũng tàm tạm. Vậy có thơ rằng: 58 giữ chức là già, Hưu nhân 59 mới là sơ niên. Người về tiếc ghế sinh tiền, Ta về thích thú dưới quyền bé yêu. Quan trường cắp cặp sớm chiều, Nhân gian vun đắp tình yêu tối ngày. Chia tay nghe, phán, giãi bầy, Ngoảnh trông suy ngẫm, đường cày đâu quên. Chờ hưu nâng bậc thêm tiền, Gọi là bù chỗ vỗ yên vợ già, Đích tôn thêm một chút quà, Gửi cho cháu ngoại ấy là thơm chung. Niềm vui rạo rực trong lòng, Nâng niu giữ miếng đỉnh chung giữa làng. Sự nghiệp, con cháu họ hàng, Gửi người ở lại ngó ngàng giúp cho. Vững tay giữ chặt vé đò, Cập bờ bến mới đợi chờ tin vui.