Nghĩ mà chán cho CÁI TUỔI GIÀ

  “Già” là tuổi bản thân đã và đang trải qua, đối đầu, đang “chăm sóc”,… và đã từng tâm sự, có lưu lại nhiều trên trang Blog này! Bài này viết tiếp ở khía cạnh khác.

Đó là tính từ chỉ giai đoạn cuối của chu kỳ sinh học (với con người là nhiều tuổi, thường dùng cho người từ 60 tuổi trở lên, cần được chăm sóc sức khỏe và tâm lý). Từ này cũng miêu tả trạng thái lâu năm (thầy già), độ cứng/chín của vật (cau già), hoặc vượt mức vừa đủ (nước nóng già).

Ngữ cảnh sử dụng từ “Già”:

Tuổi tác (người cao tuổi): Chỉ những người lớn tuổi, thường từ 60-75 (bắt đầu già), 75-90 (già) và trên 90 (sống lâu) đó là: Người cao tuổi, tuổi già, lão hóa, già dặn.

Tính chất sự vật: Mô tả cây cối, quả, hoặc vật liệu đã phát triển tối đa (bầu già, cây già, gà, vịt già,…).

Trạng thái lâu năm: Ánh chỉ sự lâu năm trong nghề nghiệp hoặc mối quan hệ (bạn già, thầy già).

Vượt mức trung bình: Chỉ độ gắt, quá mức (nước nóng già, màu già, dọa già, cân già, rau già, già nắng).

Kinh nghiệm/Vẻ ngoài: Dùng để chỉ vẻ ngoài già dặn hơn tuổi hoặc phong thái chững chạc, bệnh người già, về già, thợ già,…

Mang tính chất bên ngoài, hình thức của người đã sống từ lâu dù bản thân chưa nhiều tuổi (mặt già, tiếng già, già trước tuổi, mặt già đi trông thấy,…)

Ở từ lâu trong một nghề, một trạng thái nói chung: (thầy già, Già néo đứt dây, già một thước, già một đấu,…)

Trái nghĩa: trẻ, non, mát, gần,…

Ai cũng biết người già cần được chăm sóc sức khỏe và tâm lý. Nhưng “chăm sóc” đó hiểu ra sao? Và thực hiện thế nào ? Đâu phải đã dễ thống nhất và ai cũng hiểu đúng !

- Tưởng là “hay” nên mọi người/gia đình/chòm xóm,…luôn để người già sống, sinh hoạt trong “cái lồng kính”: được ăn ngon nhưng luôn ăn một mình, được uống thuốc, nhưng không mấy ai hỏi han, xoa dịu (dù chỉ bằng vài lời chuyện trò); biến họ thành món đồ cổ được giữ gìn cẩn thận, chứ không phải một con người đang sống (không được trải nghiệmm; kéo dài phần đời đáng sống bên trong),...

- Hiện tại, hệ thống tư duy về lão khoa, cả ở gia đình lẫn xã hội (thể hiện bằng các chính sách) vẫn dừng lại ở mô hình cũ: người già là đối tượng cần được chăm sóc thụ động, càng ít vận động càng tốt, càng “an toàn” càng tốt !,...

Ai cũng biết rằng trong lão khoa có khái niệm “hội chứng dễ tổn thương” chỉ trạng thái tổng hợp khi cơ thể trở nên mong manh trước mọi tác động, từ cú ngã nhẹ hay một nhiễm trùng nhẹ do trầy sước da,...

Từ thực tế gia đình và bản thân thấy:

- Phải thay đổi cách tiếp cận từ mỗi người đến toàn xã hội. Thay vì chỉ tập trung kéo dài tuổi thọ, cần tối ưu hóa “tuổi thọ khỏe mạnh”, tức là “kéo dài” thời gian mà một người có thể sống độc lập, tự chủ và chất lượng. Không đợi đến khi bệnh xảy ra. Đó là một cách tiếp cận chủ động, đòi hỏi kiến thức, hệ thống và sự kiên nhẫn,...

- Đặc biệt chú ý sức khỏe tinh thần, tránh cảm giác cô đơn, bị thay thế, và nỗi sợ bị lãng quên. khôi phục cảm giác được sống có ích và hòa vào cộng đồng.

- Cảm thông với tình trạng “lú lẫn tuổi già” làm sao để người già nhận thấy “lý do để thức dậy mỗi ngày”, luôn tạo điều kiện cho một cuộc trò chuyện, một hoạt động quen thuộc hay một vai trò nhỏ trong cộng đồng - sức sống có thể trở lại theo cách mà thuốc men không thể thay thế.

- Thể hiện tốt, hữu hiệu nhất những biểu hiện của sự “Hiếu Thảo” không chỉ cho người chăm sóc, mà cả cho người được chăm sóc, chấp nhận các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp: từ bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng đến nhà tâm lý học và điều dưỡng viên,...

- Chăm sóc chuyên nghiệp và luôn “cá nhân hóa mọi lộ trình”, “mỗi cây mỗi Hoa, mỗi người mỗi Cảnh” là thế ! Cốt sao duy trì thói quen đi bộ, trò chuyện, đi chợ, chăm sóc cây cối, tập thể dục, trò chuyện với các con cháu... , kết nối tham gia hội người cao tuổi, các nhóm sinh hoạt cộng đồng,…

- Cuộc sống hiện tại rất “gấp gáp”, làm cho lứa tuổi thanh, trung niên (còn đang lao động) dễ kiệt quệ cả thể xác và tinh thần,…Nhưng nhu cầu được chăm sóc về vật chất, sức khỏe, tinh thần của người già ngày càng cao cho nên đưa người già vào Viện Dưỡng lão cũng là việc không nên phản đối thái qúa!

- Hạn chế tối đa xung đột về tư duy và thế hệ: Với người già, cần thích nghi với nhịp sống mới, còn sức khỏe thì tham gia các câu lạc bộ, hội cao tuổi vv....hoặc tự tìm những thú vui trong sách vở, mạng xã hội, ở cuộc sống xung quanh,...; Với người trẻ, cần “bơn bớt cái tôi”, ham muốn cá nhân, cần cảm thông,…nhất là anh em ruột đừng cố tranh chấp hơn thua,…

Nhân dịp “Ngày Sức khỏe Thế giới” (07/4/2026) vừa qua không bao lâu, mong rằng “giới trẻ” và toàn xã hội không nên chú trọng quá đến những hộp sữa, lọ thuốc bổ, bó hoa,… mà luôn tìm cách dành cho “người già” được “già” đi một cách chủ động, có ý nghĩa, giúp họ tự ăn, tự tắm, tự đi lại, sinh hoạt cá nhân… với thiết bị hỗ trợ cần thiết.

-        Lương Đức Mến,  23/02/Bính Ngọ, BS từ nhiều nguồn TK và thực tiễn-