HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

RẢNH RANG MỞ SÁCH RA COI NGẪM KỸ CÀNG THẤY CÓ NHIỀU ĐIỀU HAY Từ điển   Nhật dụng thường đàm   日用常談 do Phạm Đình Hổ ( 范廷琥 , 1768-1839 ) [1] soạn năm Minh Mạng 明命 thứ 8 八年 ( 1827 ), là bộ tự điển song ngữ Hán -Việt nhỏ, giải thích chữ Hán 漢字 bằng chữ Nôm 𡨸 喃 hay Quốc âm 國音 , xếp theo 32 môn loại 門 như: Thiên văn 天文 , Luân tự 倫序 , Nho giáo 儒教 , Đạo giáo 道教 , Phật giáo 釋教 , Thân thể 身體 , Thất ốc 寶屋 , Tác dụng 作用 , Thực phẩm 食品 , Quả thưởng 果實 , Nữ trang 女籹,  Hỏa dụng 火用 , Đồ dùng 噐用 ,  Du hí 游戲 , Thành ngữ 偌語, Tật bệnh 疾病 , Cầm thú 禽獸 , Trùng loại 虫類, Thủy tộc 水族 , Thảo mộc 草木 , Binh khí 兵噐, Âm nhạc 音樂 , Văn nghệ 文藝 , v.v... Các từ ngữ tuy không nhiều, nhưng có thể nói là tạm đủ để đọc biết các chữ thông thường. Đó cũng là một tài liệu mà chúng ta có thể dùng so sánh để thấy những chỗ khác biệt trong cách chú và giải nghĩa chữ Hán bằng chữ Nôm và hiểu thêm về cách gọi của tiền nhân. Từ điển song ngữ  Nhật dụng thường đàm  hiện đang lưu giữ tại...

Hồi Bà, Bố tôi còn sống, mọi việc đều theo nếp cũ. Dù sao, Bố tôi có được học chữ Nho còn bà tôi thì hồi trẻ ở làng theo các cụ nên biết quy củ. Gần đây thì khác. nơi quê mới “chín người mười làng”, các em, các cháu lớn lên học chữ ta rồi đi công tác, quên ráo nếp cũ, có khi cho là “lạc hậu, phiền phức”,  “ Bụt Chùa nhà không thiêng ” ! Bản thân tôi, tuy  “ chữ nghĩa ăn đong, học mót ” ,...nhưng cũng liều  “ l ăn ”  vào thực tế. Do vậy, dù chưa đến nỗi nào nhưng cũng bị mấy cái OAN mà chả biết đến khi nào mới rửa được! Chỉ nêu vài ví dụ  “ nhớ đời ”  :  1. Tranh mừng thọ Đã lên đến tuổi “thọ” là đã đủ đầy Con, Cháu, Chắt nên  “ con mừng Bố, Mẹ, Cháu mừng Ông Bà, Chắt mừng Cụ” mỗi khi đến dịp. Do đó phải ghi và nói đầy đủ là các    “ Con, Cháu, Chắt chúc mừng Bố, Mẹ, Ông, Bà, Cụ ( Họ và tên, hưởng thọ ...tuổi ) ”  nhưng người đọc liền mạch, chẳng biết đến dấu phẩy (,) thành câu “chửi” ( Mẹ bà cụ.... ! ). Mọi người nói ra nói và...

         5 năm trước, khi nhận Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng ( chưa làm “ quan lại ” v ào th áng 4/2020 ) tôi đã viết trên Blog này, bài: http://holuongduclaocai.blogspot.com/.../nhin-lai-40-nam... . Nay, khi nhận Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng, lúc đã “tái hưu” tôi càng thấm: “nhanh thật đấy, từ buổi tuyên thệ hôm 21/11/1980 hồi còn đang “mài đũng quần” ở nơi “6 năm làm một gạch sao” tại Hà Nội ấy đến nay đã 45 năm và ngày 26/11/2025 này tại TTHN phường Lào Cai ( TTHN tỉnh, 1993-2005, rồi tf trước kia ) tôi sẽ được lên SK nhận Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng. Dẫu biết rằng tấm Huy hiệu đó có được chẳng phải do người nhận nó ( là tôi ) có công tích gì đặc biệt mà chỉ là cái mốc đo thời gian tính từ ngày "giơ tay xin thề" nhưng cũng thấy bồi hồi! Nhớ rằng Phường Lào Cai là được thành lập từ việc “gộp” các phường Kim Tân, Cốc Lếu, Lào Cai, Duyên Hải và xã Vạn Hòa ( thuộc Tf Lào Cai trước 01/7/2025 ) cùng xã Bản Phiệt ( thuộc huyện Bảo Thắng cũ ) từ 12/6 ( 01/7/2025 ) mà thàn...

Về các mùa trong năm, trên Blog này mình đã từng viết nhiều bài, đăc biệt có 2 bài về một bộ tranh cổ liên quan đến 4 mùa là bài https://holuongduclaocai.blogspot.com/2018/12/tim-hieu-ve-bo-tranh-tu-quy.html hay bài  https://holuongduclaocai.blogspot.com/2024/03/ve-tu-quy-hay-tu-binh.html Nay nhân sau tiết Lập Đông ( 立冬 , bắt đầu mà Đông ), xin nhắc lại đôi điều. Đây là tiết khí  ( 節氣 Solar term ) thuộc Mùa Đông có 6 tiết khí ( lập đông, tiểu tuyết, đại tuyết, đông chí, tiểu hàn và đại hàn ); nó đánh dấu sự giao mùa giữa mùa thu và mùa đông khi thời biết bắt đầu chuyển lạnh. Không khí lạnh ảnh hưởng thành từng đợt. Thep phép làm lịch ( 曆法 , Calendar/Calendrier) thì Tiết này vơi Lịch Dương ( 陽曆 ,   The sun calendar/Le calendrier solaire ) là từ 07 đến 21/11 khi Mặt Trời ở xích kinh 225° còn Lịch Âm ( 陽曆 , The sun calendar/Le calendrier solaire mà thực chất là Âm Dương lịch 陰陽曆 hay Âm Dương Hợp lịch ( 陰陽合歷 ,  Lunisolar calendar ) là từ âm  Hồi nhỏ, ...

Nam Mô A Di Đà Phật! ( 3 lần ) Hôm nay  là ngày 17 tháng 9 năm Ất Tỵ, vào năm thứ 80 của nước CHXHCN Việt Nam, tức là vào thứ Năm ngày 06/11/2025 là ngày tưởng niệm Tằng Tổ khảo Lương Đức Trinh; Mộ vọng quy tập đặt tại nghĩa địa nhân dân thôn Phương Hạ xã An Hưng (xã Chiến Thắng, huyện An Lão xưa), thành phố Hải Phòng từ tháng Chạp năm Giáp Tuất 1994, Tại  Gia từ ở xóm An Phong, thôn An Hồ, xã Xuân Quang (thôn An Phong, xã Phong Niên, huyện Bảo Thắng xưa), tỉnh Lào Cai, Đúng ngày  giỗ của Đệ Tứ đại Tổ, Tằng Tổ khảo Lương Đức Trinh mộ phần quy tập tại phần mộ của gia đình đặt ở Nghĩa trang nhân dân thôn Phương Hạ, xã Chiến Thắng huyện An Lão xưa nay là xã An Hưnng, thành phố Hải Phòng, Trưởng nam  cháu 4 đời, Hậu duệ Đời thứ Bẩy Lương Đức Gia tộc là: Lương Đức Mến, sinh năm Ất Mùi 1955 cùng mẫu thân, anh, em, vợ, con và các cháu, Tâm thành  muôn lạy, kính thỉnh : - Chư Phật mười phương, Ba ngôi Tam Bảo; -  Ất Tỵ niên Chí đức Tôn thần:...