HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

1. Cuộc đời  : Ông là L ương Đức Dật 梁 德溢 ( 逸 ) nhưng người quê tôi phát â m khó chuẩn nên thường gọi là “Rật” [1] .   Sinh năm 1925 ( Ất Sửu, năm Khải Định thứ 10 hoặc Bảo Đại thứ nhất ). Thủa nhỏ được mẹ chiều nên ham chơi hơn học. Các cụ kể rằng: bố và chú tôi cùng học Cụ Hội Khuê ( bố cô Khuê, cô Huấn lên Lào Cai 1964 ). Có lần mải chơi chú không thuộc bài, cụ Hội Khuê bắt bố tôi nằm mà quất 3 roi vào mông vì tội không kèm em. Nhưng bù lại chú rất khéo tay, nghề gì cũng tự mày mò, làm được. Vì vậy, sau này tôi đã viết đôi câu cúng chú là : Tr ờ i phú khéo tay, tr ả i bi ế t bao ngh ề -Gây d ự ng c ơ đồ gi ữ ch ữ Đứ c, ch ữ Nhân , ti ế ng còn th ơ m mãi; Đấ t b ồ i v ượ ng khí, qua kh ắ p m ọ i mi ề n-C ặ p rèn con cháu: ph ả i vì N ướ c, vì Dân, danh v ẫ n l ư u truy ề n. Tuổi thanh niên ít tham gia công tác. Cuối cuộc kháng chiến từng bốc vác, chèo đò đưa cán bộ, du kích qua sông ở Bến Khuể. Câu chuyện thế này: Theo tinh thần Nghị quyết ngày ...

Không phải vô cớ mà trong tiếng Việt, khi muốn nói đến một người cụ thể thì “tên” thường đi với “tuổi” và nghiễm nhiên ai “có tên tuổi” tức người đó có danh tiếng, uy tín!. Đây là điểm khác giữa người giầu “để lại danh gì với núi sông” với kẻ trọc phú!.  Đồng thời các cụ ta xưa phân biệt rất rõ: Thân xác cha mẹ sinh, tên cha mẹ đặt nhưng tính nết và tuổi tác lại do trời ban, xã hội chi phối, bản thân luyện rèn!  Từ xa xưa, cổ nhân đã biết: người ta “Sinh tử bất kỳ (H: 生死不期 , A: The birth and death come unexpectedly , P: La naissance et la mort arrivent inopinément ), tức không ai có thể tự định đoạt ngày sinh, ngày mất cho mình được. Đồng thời, sống trong sinh giới, con người phải tuân theo quy luật: “Nhân sinh Bách tuế vi kỳ” (H: 人生百歲為期 , A: Hundred years are the limit of life , P: Cent ans sont la limite de la vie ), nghĩa là con người sống một trăm năm là kỳ hạn, chẳng ai cưỡng được [1] ! Tức là, ai cũng trải qua bốn giai đoạn “Sinh-Lão-Bệnh-Tử” 生老病死 . Sau khi “Sinh” đ...

Nhân NGÀY CỦA CHA (A: Father's Day , P: Fête des pères , H: 父親節 , Chủ Nhật thứ 3 trong tháng ), Kính dâng hương hồn thân phụ và những ông Bố đã về cõi Phật bài thơ viết từ 8 năm trước ( đã sửa lại vài từ theo mốc thời gian ): Dẫu đã qua bao năm đèn sách, Mà tìm mãi chẳng đủ ý, đủ lời Viết thành thơ để hoá dâng Người Nhân hôm nay là ngày của Bố . Nhớ khi xưa, lúc con còn thơ bé Trót sai, khờ là những trận đòn roi, Và sau đó lời phân tích khúc nhôi, Con hiểu ra và lớn lên từ đấy. Lúc con vấp, Bố vực con đứng dậy, Khi trưởng thành Bố định hướng con đi. Nhà nghèo, cho con chẳng có gì, Chỉ Lý lịch và tấm lòng của Bố. Bố vẫn kể: Thủa Chín năm gian khó, Bởi lòng trung mà phải “chân trơn” . Ngũ Hổ Cha nuôi nay đã lớn khôn, Cùng Dâu, Cháu đủ hai Chi bộ! Chốn quan trường lắm khi nhiều mưa lũ, Nhớ tới Cha, con vững bước vượt lên. Hai Hai năm Bố xuống đài tuyền, Con vẫn nhớ những lời khuyên dạy. Ba Sáu năm làm Cha con càng thấy: Công...

Trên nghị trường kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIV nhiều vấn đề “nóng” được các dân biểu nêu ra, một số Bộ trưởng, Trưởng ngành đã, đang trả lời, giải trình. Theo dõi những phát biểu đó thấy bức tranh xã hội nước ta có những mảng tối đan xen. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó là do đạo đức xã hội xuống cấp mà biểu hiện ở tình trạng sử dụng thái quá Rượu, Bia, sự ham hố tiền tài, sắc dục và tình trạng nghiện hút. Nghĩ tới đây chợt nhớ câu các cụ xưa hay nói: “ 酒色財氣四堵牆 ” ( Rượu, Sắc, Tài, Khí- Tứ đổ tường )! Câu này đã có nhiều người dẫn, dịch, phân tích. Mình lơ mơ về Hán Nôm, chỉ nhớ rằng câu đó đã được chép trong thiên thứ 11 mang tên Tĩnh Tâm 省 心 第十一 c ủa cuốn Minh Tâm Bửu Giám 明心寶鑑 . Đây là một quyển sách góp nhặt những lời vàng ngọc của các bậc Hiền triết hoặc Danh nhân thời xưa ra đời vào cuối đời nhà Nam Tống ( 南宋 , 1127-1279 ). Cuốn này được học giả Pétrus Trương Vĩnh Ký ( 張永記 , 1837-1898, nhà văn, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục học, và khảo cứu văn hoá tiểu ...