Tìm hiểu việc CHỌN GÀ TRỐNG LÀM TẾ VẬT

Xưa Điền Nhiêu (田饒; ? - ?) nói với Lỗ Ai Công (魯哀公, trị vì 494 tCn-468 tCn, là vị vua thứ 27 của nước Lỗ 魯國 - chư hầu nhà Chu 周朝 trong trong thời kỳ Xuân Thu 春秋时代 và Chiến Quốc 戰國時代) rằng: “Ngài không thấy con gà ư? Đầu mang mào, đó là Văn. Giương cựa, đó là Vũ. Địch thủ trước mặt mà dám đánh, đó là Dũng. Thấy thức ăn thì gọi nhau, đó là Nghĩa. Quản lý buổi sáng không lỗi hẹn, đó là Tín. Người thời nay có được năm đức ấy quả thực không nhiều”.

Sử sách Việt ghi lại việc Tả quân Lê Văn Duyệt thời Nguyễn từng nói với vua Gia Long về Ngũ đức của gà dựa trên lời Điều Nhiêu khi xưa:

-Một là, đầu có mào như đội mũ, thân có lông đẹp như quần áo, gọn gàng đó là Văn.

-Hai là, chân cứng, có cựa nhọn để làm vũ khí, ấy là Võ.

-Ba là, thấy đối thủ là xông vào, ấy là Dũng.

-Bốn là, tìm thấy thức ăn liền gọi đồng loại, đó là Nhân.

-Năm là, đúng giờ, đúng canh liền cất tiếng gáy, ấy là Tín.

Hơn nữa, trong dân gian lưu truyền câu chuyện “Con Cóc là Cậu ông Giời” và qua quan sát thấy “mỗi sớm gà Trống đều gáy” nên họ tin rằng “Gà có uy lực “gọi ông Mặt trời” !

Do vậy, đã từ lâu người ta hay chọn Gà trống (nhất là Trống Choai) làm “Tế vật” mỗi khi cúng giỗ !

-Lương Đức Mến, Bs từ nhiều nguồn TK, 24/4/Bính Ngọ-