HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

N goài đơn vị thời gian thiên nhiên “tạo” sẵn như năm, tháng, ngày, con người cần phải có cách đo lường thời gian riêng đáp ứng nhu cầu riêng của mình. Từ đó sinh ra những chu kỳ nhân tạo và nó trở nên đa dạng một cách kỳ diệu. Trước hết, nói về “ tuần ”. Thuật ngữ này, Hán tự ghi bởi chữ 旬 , chỉ khoảng thời gian 7 ngày, 9 ngày hay 10 ngày. Hết thời gian đó lại quay lại nên gọi là “ tuần hoàn ” (H: 循環 , A: To circulate . P: Circuler ). Ví dụ: Tuần thất ( 旬七 , A: The period of seven days , P: La période de sept jours ) là tuần 7 ngày; Tuần cửu (H: 旬九 , A: The neuvaine , P: La neuvaine ) là khoảng thời gian 9 ngày; Tuần nhật (H: 旬日, A: The decade , P: La décade ) là tuần 10 ngày; Tuần trăng (H: 旬月 , A: The period of the moon , P: La période de la lune ) có 29,5 ngày tức 1 tháng âm lịch; Tuần hương   循香 - Tuần sơ 循初 - Tuần trung 循中 - Tuần chung 循終 là lần dâng hương đầu, giữa, cuối. Tuần lễ (H: 旬禮 , A: The week , P: La semaine ) là một trong những nhóm đơn vị thời gian nhân t...

Gần đến ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, nhớ về một tục rất nhân văn, tồn tại cho đến ngày nay đó là tục ăn trầu và chuyện liên quan đến Trầu Cau ! Từ thuở xa xưa , có lẽ do kinh nghiệm, cổ nhân đã biết sử dụng các loại lá, rễ, quả của nhiều thứ cây khác tìm được để bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa hay trị bệnh. Trong đó có quả cau, lá trầu và một số loại rễ cây. Tục ăn trầu có từ lâu ở miền nam Trung Hoa, ở Thái Lan, Miến Ðiện, ở Ðông Dương,… Thuở nhỏ thấy bà và cô tôi gọi là ăn “giầu”, lớn lên đi học thấy sách báo chỗ viết ăn “trầu”, nơi ghi ăn “giầu” …Đây đều là chữ Nôm, nhưng “giầu” 𢀭 đã quá quen trong “giầu nghèo” nên trong bài này tôi cứ chép là “trầu” 茱 (bộ thảo 艸 + chữ châu 朱 , có bộ mộc 木 ) cho dễ phân biệt! Dân gian gọi “ăn trầu” nhưng thực ra trong miếng “trầu” có đủ thành phần :   một phần lá trầu, một phần quả cau ( khô hay tươi ), miếng nhỏ vỏ ( chay, quạch ), đôi khi cả một viên thuốc ( lào ). Bởi vậy mới có câu: Ăn trầu mà có vỏ chay, Vôi kia có nhạt cũng ca...

Người ta, ai cũng muốn được “Trường sinh bất tử” (H: 長生不死 , A: The immortality , P: L'immortalité ) hay chí ít cũng đạt “Tuổi hạc” (H: 鶴岁 , A: The age of crane , P: L'âge de la grue ). Nhưng, như người xưa đã biết: “Bách tuế vi kỳ” (H: 百歲為期 , A: Hundred years are the limit of life , P: Cent ans sont la limite de la vie ), nghĩa là con người sống một trăm năm là kỳ hạn, chẳng ai cưỡng được! Vì vậy, mới có câu “ Hữu sinh hữu tử” 有生有死 và ai cũng hiểu rằng Sinh ký tử qui 生寄死歸 , tức là sống gởi thác về. Quan niệm về triết lý nhân sinh rất phổ biến ở Á Đông, cho rằng đời sống của con người nơi cõi trần chỉ là một giai đoạn ngắn tạm thời trong suốt một cuộc sống bất tận thiệt thọ của con người nơi cõi TLHS. Con người đầu kiếp xuống cõi trần chỉ tạm trong thời gian nhiều lắm là trăm năm để công tác hoặc học hỏi thêm và tiến hóa. Vẫn biết Ông bà Cha mẹ “ra đi” lúc tuổi già là đương nhiên, nhưng khi nó đến vẫn cứ bất ngờ hụt hẫng. Là nỗi đau khôn cùng, sự mất mát lớn lao, nỗi tr...