HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Đệ Tam đại Tổ Lương Đức Hanh 第三代祖 梁德亨 nhà giầu, cai trị giỏi, từng làm Lý trưởng 里長 sau làm phó Tổng 傅總 và hậu duệ của Cụ hiện nay trên Lào Cai khá đông. Ngoài những người có công với nước, với làng còn người lầm lỗi, phải vào vòng lao lý, bị xóm làng ghẻ lạnh, thậm chí đánh, bắn chết mà chẳng mấy ai thương. Chuyện xấu lẽ ra phải giấu đi, nhưng để làm bài học cho đời sau và răn đe người khác, tôi chép ra đây. Với lại chả “vạch áo cho người xem lưng” thì cả xã, cả huyện, cả tỉnh nhiều người biết và râm ran chuyện này rồi. Cụ phó Tổng lấy hai vợ sinh 5 nam là: Hinh ( 2 nam) , Tuynh (8 nam) , Chinh (2 nam) , Thành (3 nam) con bà Cả và Trinh (2 nam) là con bà Hai. Trong những năm 1962, 1971 cháu chắt các cụ này đã lên Lào Cai, là: Lương đức Thiếp ( ở Xuân Quang, chắt cụ Hinh ); Lương Đức Tâm ( ở Trì Quang, chắt cụ Tuynh ), Lương Thị Huấn ( ở Trì Quang, cháu cụ Chinh ); Lương Đức Thân, Lương Đức Dật ( cháu cụ Trinh, ở Phong Niên ) và Lương Thị Thị ( cháu cụ Trinh, ở Sơn Hải ). Ngoài ...

Theo truyền ngôn thì Thượng tổ vốn là con cháu của Cụ Lương Đắc Bằng, từ Thanh Hoá ra lập nghiệp ở Tiên Lãng rồi từ đó sang An Lão và từ đây lại đi nhiều nơi khác, trong đó có dòng Lào Cai. Cụ Tổ dòng họ Lương Chiến Thắng từ xã Đăng Lai tổng Kênh Thanh huyện Tiên Minh, tỉnh Hải Dương ( nay là xã Cấp Tiến, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng ) sang cư ngụ tại tổng Cao Mật, huyện An Lão ( nay là xã Chiến Thắng huyện An Lão ) khoảng giữa thế kỷ 18. Gia phả còn ghi: “ ngoài chi sang Cao Mật con cháu là Lương Đức...Lương Hoàn..., còn có 01 chi chuyển sang Mỹ Ân, Tứ Kỳ, Hải Dương, 01 chi lên Bắc Giang và 01 chi ở lại Phương Lai ”. Những người thuộc dòng Lương Đức ( ngành Trưởng và ngành Ba ) lên Lào Cai trong những năm 1962-1971 đều khởi nguồn từ Chiến Thắng, An Lão. Trong đó, sống tập trung hoặc xuất phát từ An Phong, xã Phong Niên, huyện Bảo Thắng là đông nhất. Từ 6 hộ Nam đời thứ 6, 7 gốc ở quê lên những năm đó, đến Rằm tháng Giêng Tân Mão 2011, riêng dòng Lương Đức gốc Chiến Thắn...

Hôm nay, 16 tháng 6 Tân Mão là kỷ niệm 20 năm ( Tân Mùi-Tân Mão ) ngày mất của cậu Cả tôi và 6 ngày sau là 14 năm ngày mất của cậu Hai. Điều đặc biệt là đều trùng vào Thứ Bẩy !  Cậu Hai ( áo trắng ), Cậu con ông Bác ( áo xanh ) và Cậu Cả Tôi viết bài này thay nén  “ Tâm nhang ” vọng bái Cậu tôi, người chăm sóc Mẹ và hai Dì tôi thủa nhỏ khi ông bà Ngoại tôi mất sớm. Người quê tôi anh mẹ gọi bằng Cậu và chị bố gọi bằng Cô bởi thế rất nhiều người hay trêu (...). Tôi bảo như vậy dễ phân biệt Nội, Ngoại và đúng theo Hán tự. 1. Họ Ngọai của tôi: Mẹ tôi người họ Phạm ở thôn Cốc Tràng cùng xã Chiến Thắng huyện An lão với Cha tôi. Đây là dòng họ lớn trong thôn với Cụ Tổ là Phạm Đình Khanh [1] 范廷牼 . Cụ là hậu duệ đời thứ 16, 17 của Phạm Ngũ Lão và là người con thứ tư của Thượng tổ Phạm Công Quý 范公貴 . Cụ từ Đường Hào sang lập nghiệp ở Cốc Tràng, Cao Mật năm Bính Thân, 1716. Cụ mất ngày 09 tháng Giêng năm Cảnh Hưng thứ nhất ( Canh Thân , 1740 ). Đời sau suy tôn là Cụ Tổ họ Phạm ở đây...

Xem Film cổ trang nhiều ai cũng nghe thấy có câu “Tru di Cửu tộc”, còn trong thờ cúng lại cần biết đến “Cửu huyền Thất tổ”. Sinh thời phụ thân tôi chưa giảng giải ý nghĩa cụm từ này cho nghe. Nay hỏi các bậc cao niên trong họ chẳng ai tường, mỗi người giảng một cách. Đành tự tìm hiểu lấy. 1. Về mặt ngữ nghĩa: Trước hết cần để ý rằng Cửu huyền (H:   九玄 ,   A:   The nine degrees of relationships ,   P:   Les neuf degrés de parentés ) thường gắn với Cửu tộc: (H:   九族 ,   A:   The nine families , P:   Les neuf familles ) và ngược lại. 1.1.   Cửu tộc   hiểu đơn giản là chín họ, kể từ Cao Tổ đến cháu thuộc Huyền tôn thành 9 đời. Tổ chức thị tộc là tổ chức xã hội loài người từ thời Mẫu hệ 母系 . Khi hôn nhân tiến bộ, con đã biết rõ cha là ai thì xã hội chuyển sang thời Phụ hệ 父系 . Khi đó, con theo họ cha. Theo thời gian, người cùng họ càng ngày càng đông, dòng máu càng ngày càng pha loãng, lại ở xa cách nhau nên mới đặt ra c...