Tự dưng TRỜI ĐỔ MƯA RÀO

Mấy hôm rày, trên MXH tràn ngập tin tức và thực tế luôn có những thay đổi “cực tả” hay “cực đoan” của thời tiết: đang “trời quang mây tạnh” bỗng “mưa to, gió lớn” ầm ào một lúc lại tạnh ráo,.... “Nắng mưa là việc của giời”, kệ trời ! Bài này, thử tìm hiểu về sự “đỏng đảnh” của Thời tiết dịp “chuyển mùa” này xem sao.

Thử tìm hiêủ một số khái niệm:     

Mưa dông (hay giông) là hiện tượng khí tượng phức hợp, bao gồm mưa rào kèm theo chớp, sấm sét và gió mạnh, thậm chí mưa đá hoặc vòi rồng. Hiện tượng này sinh ra từ các dòng đối lưu mạnh trong khí quyển, thường xuất hiện từ mây vũ tích. Mưa dông thường xảy ra đột ngột, có thể giảm nhiệt độ và áp suất đột biến. Ở đây có 2 hiện tương cần được phân biệt:

Mưa xảy ra khi có sự kết hợp giữa độ ẩm, nhiệt độ thấp và các điểm tạo nhân (bụi hoặc mảnh vụn trong không khí mà giọt mưa có thể hình thành).

Bão giông xảy ra khi các dòng đối lưu gây ra sự phát triển thẳng đứng mạnh mẽ trong mây. Điều này dẫn đến ma sát, gây ra sự tích tụ điện tích lớn trong bão. Điện tích này được phóng ra dưới dạng sét, tạo ra tiếng sấm.

 Cơn dông có thể kéo dài từ 30 phút đến 12 tiếng và có thể trải rộng từ 30km đến 300 km Quá trình trung hoà và tái tạo điện tích xảy ra liên tục trong cơn dông. Nó thường kèm theo gió mạnh, sấm sét, vòi rồng,...

Dông được xếp vào thời tiết nguy hiểm vì có khi sét đánh chết hàng nghìn người, gây ra hàng trăm vụ cháy rừng, cháy nhà, làm hư hỏng nhiều thiết bị máy móc, nhất là các thiết bị điện tử.

Hiện tượng đi kèm: Sét, sấm, mưa rào lớn, gió giật mạnh, đôi khi có mưa đá hoặc vòi rồng.

Nguyên nhân: Do đối lưu mạnh trong khí quyển, thường gặp vào mùa hè hoặc khi không khí lạnh tràn về sau những ngày nắng nóng.

Đám mây đặc trưng: Mây vũ tích (Cumulonimbus, từ tiếng Latin cumulus nghĩa là mây đống và nimbus nghĩa là mưa dông), phát triển theo chiều thẳng đứng rất cao. Mây vũ tích là một loại mây dày đặc phát triển theo phương thẳng đứng rất cao liên quan đến giông và sự bất thường khí quyển, hình thành hơi nước mang các dòng khí mạnh từ dưới mặt đất lên, có thể tự hình thành, trong các đám mây, hoặc cùng với các dòng gió mạnh frông lạnh. Loại mây này có khả năng sản sinh tia sét và các loại thời tiết nghiêm trọng khác như gió giật, mưa đá, và thỉnh thoảng có lốc xoáy. Mây vũ tích được viết tắt là Cb và thuộc vào họ D2.

Chính tả: “Mưa dông” hay “mưa giông” đều được chấp nhận và sử dụng (tương tự như cách viết co dãn hay co giãn).Theo chia sẻ trong từ điển Tiếng Việt của Giáo Sư Hoàng Phê (2006) và Nguyễn Kim Thản (2005): Từ “Dông” và từ “Giông” đều được chấp nhận. Điều này có nghĩa là từ “Mưa giông” và “Mưa dông” đều đúng, có thể sử dụng.

Nhưng từ “Mưa giông” và “Mưa dông” lại mang trạng thái cảm xúc khác nhau. Mưa dông, cơn dông, dông sét, trời nổi cơn dông: Hiện tượng thời tiết trong cuộc sống hàng ngày, gây nguy hiểm do sét đánh, gió giật có thể làm đổ cây cối, nhà cửa và mưa đá gây hư hại cây trồng, mái nhà. Còn Mưa giông: Cũng là hiện tượng thời tiết nhưng được nhấn mạnh hơn rất nhiều, khiến cho câu văn, câu nói trở nên đặc sắc hơn, có tính tượng hình cao.

Trên thực tế “mưa dông” mới đúng còn “mưa giông” là từ nói sai nhiều thành ra chấp nhận. Cục khí tượng thuỷ văn từ xưa đến nay chỉ dùng “mưa dông”.

Thuật ngữ “dông” hay “giông” trong tiếng Anh là thunderstorm; từ điển khí tượng Trung Quốc dịch là “lôi bạo”, nghĩa là “sấm dữ dội”, còn trong dân gian Việt Nam thì “dông” là “trận gió to”, không hoàn toàn trùng với thuật ngữ dông trong khí tượng học, là môn khoa học nghiên cứu về khí quyển nhằm chủ yếu để theo dõi và dự báo thời tiết. Những biểu hiện thời tiết là những sự kiện thời tiết quan sát được và giải thích được bằng khí tượng học. Những sự kiện đó phụ thuộc vào các tham số của khí quyển Trái Đất. Các tham số này bao gồm nhiệt độ, áp suất, độ ẩm cũng như các biến thiên và tác động tương hỗ của các tham số này và những biến đổi theo thời gian và không gian của chúng. Phần lớn các quan sát về thời tiết được theo dõi ở tầng đối lưu.

Người La Mã xưa thì cho rằng dông sét là những trận chiến giữa thần sấm Jupiter (còn thần thoại Hy Lạp là thần Zeus) và thần lửa (Vulkan).

Cơn dông đêm qua

Hồi hơn 4 giờ sáng 16 sang 17/4/2026 đang yên lành bỗng dưng trời nổi gió, nổ sấm rồi mưa “rào rào” trên mái Tôn nhà nghe phát khiếp, ra sân thấy mưa hắt ướt, vơ vội quần áo vào giữa sân; nhìn xuống thấy mưa giăng kín mặt ao,…15 phút sau mưa gió hết sạch, nhanh như khi đến.

Sáng ra mới biết: cả xóm đều thế, trên tf cũng vậy!   

-Lương Đức Mến, Bs có Tk nhiều TL và Kiểm nghiệm TT, 01/3/Bính Ngọ-