HỌ LƯƠNG ĐỨC Ở LÀO CAI

Tranh Dân gian ST Người Việt rất tôn kính Tổ tiên và Hiếu nghĩa với người đã khuất nên chú trọng việc tang ma, thờ cúng. Tang ma là một nghi thức lớn trong các nghi lễ vòng đời. Mỗi dân tộc, mỗi vùng miền, tôn giáo lại có những nét riêng. Do vậy ở nơi “ chín người mười làng ”, xen kẽ các dân tộc, tôn giáo, con cháu, thân quyến lại không sống cùng…thì nhiều khi rất lắm lời bàn, chỉ bảo. Nếu tang chủ không vững chỉ huy dễ rơi vào tình trạng “ trống đánh xuôi, kèn thổi ngược ”. Dù sao nơi con cháu tộc họ Lương ở Lào Cai sinh sống đều là người gốc đồng bằng Bắc bộ, chịu ảnh hưởng lớn của Phật giáo nên đã bảo lưu lối sống làng xã cổ truyền và các phong tục kèm theo khá bền vững. Chuyện tang ma đã nhiều sách chỉ dẫn và nhiều người từng tham gia với đủ mọi tư cách nhưng chắc gì đã hiểu rõ “ ngọn nguồn lạch sông”. 1. Trước hết về ngữ nghĩa: TANG: 喪 còn đọc là “táng”, tức lễ đám ma. Tang là sự đau buồn khi có người thân mới chết, là lễ chôn cất người chết ( an táng, mai táng ), là dấu h...

Chị Nguyễn Thị Đê, sau một đợt ốm dài ( Xơ gan cổ trướng ) đã mất hồi 23 giờ 25 phút ngày 21/3/2011 tức đêm thứ Hai ngày 17/02 âm lịch tại nhà riêng ở thôn Soi Chát xã Sơn Hải. Tứ trụ tử là Bính Tý, Ất Hợi, Tân Mão, Tân Mão ( tháng 2: từ 11 giờ 40 đêm, theo âm lịch nới tính là ngày hôm sau nên vẫn thuộc giờ Bính Tý của ngày Ất Hợi 17/2 ). Chị là vợ anh Nguyễn Văn Thanh ( con trai còn lại duy nhất của cô ruột tôi là Lương Thị Thị với bác Nguyễn Văn Khuể vốn người Lang Thượng, Mĩ Đức, An Lão, Hải Phòng ) . Nguyễn Thị Đê là con gái cả trong số 5 trai, 3 gái của ông Đa. Ông là người xã Tiên Thắng, huyện Tiên Lãng đã từng lên khai hoang ở Soi Chát, Sơn Hải từ 1965 đến cuối 1974 đưa cả gia đình về lại quê bằng một chuyến bè xuôi sông Hồng. Khi đó anh chị Thanh - Đê đã cưới nhau nên ở lại. Anh chị sinh 5 con, các cháu đều ít được học hành và đều đã xây dựng gia đình, làm ruộng quanh quẩn tại Soi Chát, xã Sơn Hải. Riêng cháu gái duy nhất lại lấy chồng và sinh sống ở Xuân Quang cùng huyện. ...

Vấn đề khi khấn cúng lời nói dùng âm Nôm hay âm Hán Việt, lúc viết Sớ dùng chữ Việt hiện tại, chữ Nôm hay chữ Hán chưa phải đã thống nhất, ngay trong một dòng họ. 1. Thưở trước , dân gian coi Khấn, Tế là trọng đại do vậy việc viết và đọc văn khấn là “đặc quyền” của các bậc túc nho đức cao vọng trọng 德高望重 . Do vậy Sớ (H: 疏文上奏 , A: The petition to the throne , P: Le placet au trône ) được viết bằng chữ Nho (tức chữ Hán, 漢字 / 汉字 ), đọc bằng âm Hán Việt ( 詞漢越 , tức là âm chữ Hán thời nhà Đường, đọc theo quy luật ngữ âm tiếng Việt ) ít khi viết bằng chữ Nôm ( 字喃 , tức là thứ chữ dựa trên những thành tố của chữ Hán để viết những tiếng thuần Việt, xưa gọi là Quốc âm ). Khấn văn Nôm, khấn không sớ chỉ dùng trong cúng giỗ ở nhà thường dân. Ngày nay các bậc thông tỏ Hán học đã vắng dần, hơn nữa từ 1950 bên Trung Hoa đã dùng chữ Giản thể 簡體字 thay cho chữ Phồn thể 繁體字 truyền thống nên lớp Hán học nay tuy có bằng Đại học Hán Nôm ( như con gái tôi chẳng hạn ) đấy nhưng nhiều chữ Phồn thể...

Ngày ấy Ông tôi đã đi con đường nào và mất tại đâu ? Hôm nay, ngày 29 tháng Giêng năm Tân Mão ( tức là thứ Ba ngày 03/3/2011 ) là ngày Giỗ của Ông Nội tôi. Thực chất đây là ngày ông bỏ nhà ra đi lần thứ hai và không trở về nữa!  Chính xác, Cụ mất trong trường hợp nào? mất ở đâu? ngày nào? có được mai táng không? mai táng tại đâu?…Là những câu hỏi mà từ đời bà Nội tôi đến Bố tôi và hiện nay chúng tôi vẫn chưa dò tìm được! Ông nội tôi là đời thứ 5 họ Lương Cao Mật [1] tên là Lương Đức Trính 第五代祖 梁德楨 [2] .  Ông là Tổ phụ của ngành 3 phái Lào Cai gồm con cháu của : Lương Thị Thị ( 1914-1992 ), Lương Đức Thân ( 1922-1997 ) và Lương Đức Dật ( 1924-1977 ). Bố ông là cụ Trinh 第四代祖 梁德禎 ( con út của bà Hai ), thường được gọi là “Trinh bé”, để phân biệt với “Chinh lớn” tức cụ Giáo Chinh 征 là con bà cả, kị ngày 17/9. Mẹ là Nguyễn Thị Lề �� , không thấy ghi nguyên quán trong Gia phả, kị 01/11. Cùng với Phạm Đình Nhiên, Đào Đăng Lung, cụ Trinh là dưỡng tử [...