CHĂM SÓC người già bị gẫy cổ xương Đùi đã Phẫu thuật

Gãy cổ xương đùi là chấn thương thường gặp nhất ở người già, dẫn tới nguy cơ tàn tật cao, hiện nay có nhiều phương pháp điều trị mang lại hiệu quả. Tuy nhiên việc phục hồi chức năng sau chấn thương gãy cổ xương đùi như thế nào để đem lại hiệu quả cao là rất quan trọng.

1. Phục hồi chức năng chi người gãy cổ xương đùi

1.1 Nguyên tắc

Phục hồi lại tầm vận động của khớp háng.

Gia tăng sức mạnh của các nhóm cơ khớp háng, khung chậu, cơ mông.

Khôi phục lại dáng đi, Lấy lại các hoạt động, sinh hoạt bình thường cho người bệnh.

Hạn chế những tai biến do bất động lâu.

1.2 Những biện pháp

Sau phẫu thuật kết hợp xương Phòng ngừa biến chứng do nằm lâu như viêm phổi, loét do tỳ đè, huyết khối, đau. Duy trì tầm vận động của các khớp, tránh teo cơ, cứng khớp do bất động kéo dài. Tăng sức cơ, phục hồi khả năng di chuyển. Các phương pháp phục hồi chức năng bao gồm:

Nhiệt trị liệu: Nhiệt nóng trị liệu vùng cơ vùng đùi, khớp háng, có thể dùng chườm ấm bằng túi chườm.

Vỗ rung giúp long đờm, hạn chế nguy cơ viêm phổi

Thay đổi tư thế nằm thường xuyên tránh nguy cơ loét do tỳ đè.

Vận động khớp: Có thể thực hiện sớm sau mổ khoảng 3 ngày, vận động chủ động hay thụ động nhờ sự giúp đỡ của nhân viên y tế hay người nhà. Tập co duỗi khớp háng, khớp gối mỗi lần co duỗi khoảng 45 giây, mỗi lần tập khoảng 10 đến 15 phút, ngày 4-6 lần. Ngoài ra tập vận động khớp cổ chân, nhất là động tác gập mu chân.

Tăng sức cơ: Bằng cách tập co duỗi khớp gối hay tập co cơ tĩnh ( có sự co cơ nhưng không phát sinh vận động) người bệnh nằm ngửa gồng cơ khoảng 5 đến 10 giây, thực hiện khoảng 10 đến 15 lần. Tập sớm tránh hiện tượng teo cơ.

Tập đi nạng trong vòng 6 tháng đầu người bệnh dùng nạng gỗ tập đi thanh ngang đầu trên của nạng để tựa bên lồng ngực, dáng đi thẳng, mắt nhìn thẳng phía trước, không cúi nhìn xuống chân, hai vai ngang bằng.

Sau 6 tháng có thể tập đi chịu sức nặng cơ thể một phần, chỉ dùng nạng để hỗ trợ. Sau đó tăng dần sức nặng cơ thể lên khớp háng có thể không dụng nạng.

Khi liền xương vững tập các động tác như đứng lên, ngồi xuống, tăng leo cầu thang. Chú ý tình trạng sức khỏe để có thời gian tập hợp lý.

Khi vết mổ lành không bầm tím, có thể xoa bóp nhẹ nhàng, không dùng các loại dầu cao hay cồn xoa bóp.

Sau bó bột Người bệnh có thể tập đi lại sau khi bó bột 24 đến 48 giờ. Tập đi bằng nạng, làm tăng sức cơ vùng khớp háng và đùi. Tập đi nạng tương tự như với trường hợp sau phẫu thuật kết hợp xương.

Sau khi tháo bột gia tăng tập vận động khớp gối, khớp háng,tập tăng sức mạnh của cơ, chườm ấm, xoa bóp nhẹ nhàng giúp tăng lưu thông máu

Sau phẫu thuật thay khớp háng: tương tự như sau phẫu thuật kết hợp xương tuy nhiên thời gian tập đi lại sớm hơn, phục hồi nhanh hơn

Sau 3 ngày phẫu thuật người bệnh tập đi lại bằng nạng hay khung tập đi.

Tập các động tác tăng vận động khớp như co duỗi tăng dần tầm vận động để đạt tầm vận động như bình thường

Từ tuần thứ 4 người bệnh có thể đi lại bình thường, tập tăng cường sức cơ như đạp xe tại chỗ, tăng dần theo sức chịu đựng.

2. Những chú ý

Tập phục hồi chức năng sau gãy cổ xương đùi rất quan trọng giúp tăng tuần hoàn máu, giãn cơ, giảm đau, đề phòng nguy cơ do nằm lâu, teo cơ cứng khớp.

Nên tập sớm nhất có thể, vì để càng lâu thì khả năng teo cơ cứng khớp cao hạn chế khả năng phục hồi như bình thường.

Tập đều đặn tăng dần theo sức chịu đựng và bài tập phù hợp với giai đoạn của bệnh. Tập đúng theo hướng dẫn, đề phòng tai biến khi tập không đúng cách

Tập chung vào tập vận động tăng cường sức cơ và tăng tầm vận động của khớp.

Không nên đắp hay bôi các loại cao lá không rõ nguồn gốc.

Không bắt chéo chân phẫu thuật sang bên chân lành.

Không ngồi thấp, háng gấp quá 90 độ.

Không xoay chân phẫu thuật vào trong.

Không gập đùi vào bụng hoặc gập lưng xuống quá nhiều làm cho góc đùi và thân người nhỏ hơn 90 độ.

Không ngồi trên những chiếc ghế không có tay vịn, vì như thế người bệnh rất khó khăn khi đứng dậy.

Khi đi vệ sinh: không nên ngồi trên bồn cầu thấp mà phải ngồi trên bồn cầu cao để đùi không gấp quá 90 độ.

Không nên cúi người quá thấp để nhặt vật dụng sinh hoạt hay để đi tất.

 Chăm sóc người già gãy cổ xương đùi sau phẫu thuật cần tập trung vào việc vận động sớm (từ ngày thứ 2), phòng chống loét/huyết khối, và dinh dưỡng cao. Cần tuân thủ nguyên tắc: không gập háng  >90 độ, không bắt chéo chân, và không xoay chân vào trong để tránh trật khớp. Phục hồi chức năng đúng cách giúp bệnh nhân sớm tự lập.

1. Giai đoạn ngay sau mổ (1-3 ngày đầu)

Tư thế: Nằm ngửa, chân phẫu thuật kê cao, đặt gối giữa hai chân để giữ háng ở tư thế dang, tránh xoay ngoài.

Vận động tại giường: Tập co cơ tĩnh (cơ đùi, cơ mông), gấp duỗi cổ chân từ ngày đầu tiên.

Vận động sớm: Từ ngày thứ 2, khuyến khích ngồi dậy và tập đứng tại chỗ để tránh ứ đọng phổi và tăng tuần hoàn.

Theo dõi: Kiểm tra băng vết mổ (chảy máu, thấm dịch), tình trạng sưng nề chân.

2. Giai đoạn phục hồi chức năng (Sau 3 ngày - 1 tháng)

Tập đi: Sử dụng khung tập đi hoặc nạng, chịu lực một phần lên chân phẫu thuật.

Chăm sóc vết mổ: Thay băng hàng ngày, rút dẫn lưu sau 48 giờ.

Tư thế sinh hoạt: Không ngồi ghế thấp, không cúi người quá sâu; Không bắt chéo hai chân; Sử dụng bồn cầu cao để đùi không gập quá 90 độ so với thân người.

3. Chăm sóc tại nhà và dinh dưỡng

Phòng chống loét: Thay đổi tư thế thường xuyên nếu bệnh nhân nằm nhiều, giữ vệ sinh da khô thoáng.

Dinh dưỡng: Ăn thức ăn dễ tiêu, giàu canxi (sữa, hải sản), magie (chuối, rau xanh), kẽm (đậu đỗ) và vitamin D để tái tạo xương.

Tái khám: Kiểm tra lại sau 1-2 tháng hoặc khi có dấu hiệu bất thường.

Lưu ý: Tuyệt đối không dùng dầu cao, cồn xoa bóp trực tiếp vào vùng khớp háng.

4. Dấu hiệu cần báo bác sĩ ngay

Vết mổ sưng, nóng, đỏ, chảy dịch hoặc máu.

Đau tăng dữ dội không giảm khi dùng thuốc.

Chân phẫu thuật bị ngắn lại hoặc xoay ngoài đột ngột (dấu hiệu trật khớp).

Từ chuyện của tôi:

Về “cái chân” của Mẹ:

Mẹ tôi năm nay (2026) đã sang tuổi 104. Cụ ngã ngày 29/5/2025 tại KVHL nhà con Trai cụ là LĐ Thức (Thi) được LĐ Thuộc và LĐ Thức đưa ngay lên BVĐK tỉnh. Nhận điện, tôi gọi xe cháu Tư đưa về AP, gặp xe Thuộc gần BV nên biết rõ, tôi đi tiếp về AP “chuẩn bị” (cùng LT Nghị, vợ Thuộc) đồng điện cho LĐ BVĐK tỉnh.

Ngày 30/5: sau khi tham khảo ý kiến Bs CCN (gây mê), ý kiến Bs PNT (GĐ)…  các ACE khác, tôi quyết định Mổ kết hợp xươpng để phòng ngừa biến chứng do nằm lâu (viêm phổi, loét do tỳ đè, huyết khối, đau,...)

Sáng 31/5/2025 Cụ  được mổ T5 nhà 9 tầng mới xây của BVĐK tỉnh. Cuộc Mổ hoàn tất Cụ được  đưa về nằm tại Khoa HCCC.

Hôm sau, khi tỉnh từ 02/6-10/6 nằm tại phòng ĐTTYC của Khoa HSTC.

Đến sáng 11/6/2025: chuyển về Khoa PHCN của BVYCT (nơi con Dâu tôi làm buồng chứ ko phải nằm tập thể. Đúng hồi này mẹ tôi thêm một Chắt  (cháu Nội LĐ Luân) Như thế, về Chắt, đến sáng 13/6/2025  Mẹ tôi đã có 24 Chắt trực hệ với Cụ, do: Tôi: 4 cháu (2 N, 2 Ng); Thuộc: 4 cháu (N); Thường: 8 cháu (6N, 2 Ng); Thức: 01 cháu (N); Luân: 6 cháu (4 Ng, 2 N); Lý: 1 cháu (Ng). Riêng Luận mới có con (2T ) chưa có cháu.

Đây cũng là dịp chị họ tôi là LT Mong nằm Viện và “sếp” tôi là Tt BAX từ trần (18/6/2025). Là TVBTL, tôi phải “trốn” ra thực thi nhiệm vụ.

Thời gian Mẹ đẻ tôi nằm ở đây: Việc chăm sóc y tế do BV đảm nhận; việc trông nom cụ có VC tôi cùng các em

Đến đầu tháng 7 Cụ đã “ổn định” tôi đưa ra để cụ chọn các PA: Nằm tại chỗ otỉnh (LĐ Khoa N (chờ giường/phòng ĐTTYC) hay về nhà ở AP (theo PA: ở nhà TT hoặc  nhà Cụ)     

Do mẹ đẻ tôi chọn, ngày 12/7/2025 tôi nhờ xe của BVYHCT đưa Cụ: Về An Phong, Phong  Niên, Bảo Thắng (từ 7/2025 thuộc  thôn An Hồ, xã Xuân Quang), Lào Cai theo “đường mới” có tôi và vợ ngồi trên xe CT cùng Mẹ và TX, LĐ Thức đi xe máy dẫn đường.

Tại nhà Mẹ đẻ, tại phòng riêng Cụ nằm ngày 18/7/lắp ĐHNĐ do trời nóng. Dịp này trong xóm Giỗ liên tục. Trong đó: 19/7 (25/6/Giáp Thìn) là Ngày Giỗ Đầu của em Rể tôi (mất 14giờ ngày 30/7/2024 tức 25/6/Giáp Thìn).

 Việc  chăm nom Mẹ

Những ngày đầu

Tiếp theo:

Các cháu gọi mẹ tôi bằng “cô”

 

Các cháu gọi mẹ tôi bằng “cô” lên thăm từ 15/3 đến 17/3/2026

-Lương Đức Mến, 19/6/Bính Ngọ, TK từ nhiều nguồn và thực tế BT, GĐ-